Nederland zette onlangs een belangrijke stap richting autonoom rijden. Als eerste land in Europa kreeg Tesla toestemming om zijn Full Self-Driving (FSD) Supervised-systeem op de openbare weg te gebruiken. Toch betekent dat niet dat Nederlanders massaal klaarstaan om het stuur uit handen te geven.
Uit nieuw onderzoek van OSW onder 1.038 Nederlandse automobilisten blijkt dat een meerderheid voorlopig weinig vertrouwen heeft in zelfrijdende auto’s. Sterker nog: 61 procent zegt op dit moment geen gebruik te willen maken van een zelfrijdend voertuig.
De timing van het onderzoek is opvallend. Juist nu geavanceerde rijhulpsystemen zoals Tesla FSD steeds zichtbaarder worden op Nederlandse wegen, blijkt het draagvlak onder automobilisten beperkt.
Vooral oudere Nederlanders blijven terughoudend. Van de ondervraagden boven de 60 jaar zegt 76 procent geen gebruik te willen maken van een zelfrijdende auto. Bij automobilisten onder de 30 jaar ligt dat aandeel met 49 procent aanzienlijk lager.
Toch is ook onder jongere generaties geen sprake van massaal enthousiasme.
Daarnaast geeft 58 procent van de respondenten aan dat zij er geen vertrouwen in hebben om mee te rijden met iemand die gebruikmaakt van een zelfrijdend systeem.
Opvallend genoeg draait de discussie niet alleen om de technologie zelf. Veel Nederlanders maken zich juist zorgen over de mens achter het stuur.
Maar liefst 86 procent vreest dat bestuurders minder alert worden wanneer auto’s steeds meer taken overnemen. Dat sluit aan bij een discussie die al jaren speelt rondom geavanceerde rijassistentiesystemen.
Verkeerspsycholoog Matthijs Dicke-Ogenia begrijpt die zorgen. Volgens hem schuilt er een risico in systemen waarbij de auto een groot deel van het werk doet, terwijl de bestuurder wel verantwoordelijk blijft voor ingrijpen wanneer dat nodig is.
Dat is precies de situatie waarin veel huidige systemen zich bevinden. Ze zijn geavanceerd genoeg om grote delen van een rit zelfstandig uit te voeren, maar vereisen nog altijd menselijke supervisie.
Nederlanders lijken bovendien onderscheid te maken tussen verschillende verkeerssituaties.
Uit het onderzoek blijkt dat 56 procent eerder bereid zou zijn een zelfrijdend systeem op de snelweg te gebruiken dan binnen de bebouwde kom. Dat is niet verrassend. Snelwegen zijn overzichtelijker, kennen minder onverwachte situaties en bevatten minder complexe verkeersstromen dan drukke stadscentra.
Juist steden vormen momenteel een van de grootste uitdagingen voor ontwikkelaars van autonome voertuigen. Fietsers, voetgangers, scooters, wegwerkzaamheden en onverwachte verkeerssituaties vragen nog altijd veel van camerasystemen en kunstmatige intelligentie.
Voorstanders wijzen vaak naar de potentie van autonoom rijden om menselijke fouten te verminderen. Vermoeidheid, afleiding en agressief rijgedrag spelen immers een rol bij veel verkeersongevallen.
Toch zijn Nederlandse automobilisten daar nog niet van overtuigd. Volgens het onderzoek denkt 67 procent niet dat zelfrijdende auto’s momenteel veiliger zijn dan voertuigen die volledig door mensen worden bestuurd.
Dat laat zien hoe groot de uitdaging voor autofabrikanten blijft. Technologische vooruitgang alleen is niet voldoende; ook het vertrouwen van consumenten moet worden gewonnen.
Naast veiligheid speelt ook aansprakelijkheid een belangrijke rol in het maatschappelijke debat.
Twee derde van de Nederlanders vindt dat de fabrikant verantwoordelijk zou moeten zijn wanneer een zelfrijdende auto betrokken raakt bij een ongeval. Dat staat haaks op de huidige situatie rondom systemen zoals Tesla FSD Supervised.
Ondanks de naam blijft de bestuurder juridisch verantwoordelijk voor het voertuig en moet deze voortdurend opletten en kunnen ingrijpen.
Juist die tussenfase zorgt volgens experts voor ingewikkelde vragen. Wanneer een auto zelfstandig rijdt, maar een mens uiteindelijk aansprakelijk blijft, ontstaat een grijs gebied dat nog jarenlang onderwerp van discussie zal zijn.
De resultaten van het onderzoek laten vooral zien dat de technologie zich sneller ontwikkelt dan het vertrouwen van de gemiddelde automobilist.
Waar autofabrikanten en techbedrijven de voordelen van autonoom rijden benadrukken, kijken veel Nederlanders nog vooral naar de risico’s. De komende jaren zullen daarom niet alleen draaien om betere software en sensoren, maar ook om het opbouwen van vertrouwen.
Want hoewel zelfrijdende auto’s steeds dichterbij komen, lijkt Nederland voorlopig nog niet klaar om het stuur volledig los te laten.
Jeroen is al meer dan 15 jaar betrokken bij Dutchcowboys en de andere titels. Begonnen als content creator, en nu verantwoordelijk voor alle titels die vallen onder Dutchcowboys Media. Behalve liefhebber van advertising, entertainment, tech, gadgets, en eigenlijk alles online, is hij ook een autoliefhebber.
